• Erleyne Brookman

3 tips om van je beoordelingsgesprek een feest te maken!

De decembermaand is inmiddels weer goed onderweg! Een maand vol drukte en feest. Ook al is het dit jaar anders dan 'normaal'. December en januari zijn in veel organisaties naast een feestelijke periode ook het moment van de beoordelingsgesprekken. En veel medewerkers zien daar tegen op. Jammer, want dat hoeft helemaal niet. Daarom geef ik je 3 tips om van je beoordelingsgesprek een feest te maken. Net als de rest van deze maand.





Eerst wat achtergrond

Voor we aan de tips beginnen, eerst een klein beetje achtergrond over het beoordelingsgesprek. Want waarom heb je dat eigenlijk (nog)? In het beoordelingsgesprek beoordeelt je leidinggevende jouw functioneren. Dat is (bijna) altijd onderdeel van een groter beoordelingssysteem binnen je organisatie of je CAO. Het gesprek staat dus niet op zichzelf, maar hoort bij een serie van meerdere gesprekken waarin je samen met je leidinggevende vaststelt wat jouw verantwoordelijkheden, taken en benodigde competenties zijn. Ontbreekt zo'n systeem of weet je niet hoe het in elkaar zit? Daar mag je gewoon duidelijkheid over vragen.


De laatste jaren staat het beoordelingsgesprek onder druk. Steeds meer organisaties vinden beoordelen niet meer passen in de moderne relatie tussen werkgever en werknemer. Zoals je hier bijvoorbeeld leest in het Algemeen Dagblad. Het klassieke gesprek, dat je 1 keer per jaar voert en waarin je leidinggevende wel even aan je uitlegt wat 'er allemaal misgaat' voelt ouderwets. Moderne bedrijven zoeken een constante dialoog met hun werknemers, waarin ze bespreken hoe ze samen tot een fijne werkrelatie en goed prestaties komen.


Dat is belangrijk binnen de discussie over diversiteit. Want juist het klassieke beoordelingsgesprek werkt in het nadeel van vrouwen. Organisatiepsycholoog Kilian Wawoe onderzocht hoe beoordelen past in een moderne werkomgeving. Door onbewuste vooroordelen, de inrichting van het beoordelingsgesprek en de methodiek, trekken vrouwen aan het kortste eind. Zowel in hun score als bij de salarisverhogingen. Dat moet beter kunnen! Maar omdat jouw werkgever misschien nog wel werkt met deze methodiek, heb ik 3 tips zodat je beoordelingsgesprek alsnog een feest wordt.


1. Begin met je doelen


Je weet dat het beoordelingsgesprek er aan komt. De meeste organisaties plannen die op een vast moment. Jij weet dus al een jaar van te voren wanneer je ongeveer aan de beurt bent. Heb je van je leidinggevende doelen gekregen voor dit jaar? Pak die er regelmatig bij: check of je op schema loopt om de doelen te halen en trek op tijd aan de bel als dat niet lukt. Wacht daar in ieder geval niet mee tot je beoordelingsgesprek! Op dat moment is er namelijk ook voor je leidinggevende niks meer aan te doen: die wordt geconfronteerd met doelen die niet gehaald zijn. En dan blijft er weinig over dan jou een slechte beoordeling te geven.


Voor het behalen van doelen ben je zelf verantwoordelijk. Maar ook jouw leidinggevende of organisatie heeft een verantwoordelijkheid. Zij moeten er voor zorgen dat je doelen realistisch zijn en dat jij de middelen krijgt die je nodig hebt om ze te behalen. In de ideale situatie spreek je dat soort dingen van te voren af. Is dat niet gebeurd? Zorg dan dat je op tijd alsnog aangeeft wat je nodig hebt. Lukt het niet om daarvoor te zorgen, bijvoorbeeld omdat er geen budget is? Of afgelopen jaar doordat je thuis moest werken vanwege corona? Stel dan samen met je leidinggevende vast wat nog wel realistisch is of dat je bijvoorbeeld aan andere doelen werkt dit jaar.


Misschien werkt jouw organisatie niet met doelen of vindt je leidinggevende dat niet nodig. Dan is het nog steeds verstandig voor jezelf vast te stellen wat je doelen voor het jaar zijn. Zodat je tijdens de gesprekken met je leidinggevende kan laten zien waar je concreet aan werkt en wat de resultaten zijn. Formuleer je eigen doelen zo SMART mogelijk: op die manier is het voor jullie allebei goed bij te houden hoe het gaat. En voorkom je dat je leidinggevende op basis van 'gevoel' vaststelt welke bijdrage jij hebt geleverd het afgelopen jaar.


2. Een beoordelingsgesprek is nog steeds een gesprek


In tegenstelling tot wat sommige carrière-sites beweren: het beoordelingsgesprek is nog steeds een gesprek. Het gaat om een dialoog tussen 2 volwassen mensen. Ook al staat het oordeel en de mening van je leidinggevende over jouw functioneren centraal, dat betekent niet dat je als een mak lammetje alles over je heen moet laten komen. Je was er immers zelf ook bij dit jaar, dus je weet prima of het oordeel terecht is. En welke omstandigheden ervoor hebben gezorgd dat zaken wel of niet gelukt zijn.


Werken jullie met de doelen die ik in tip 1 beschreef? Of heb je voor jezelf doelen opgesteld en bereikt het afgelopen jaar? Zorg dat je de informatie over die resultaten bij je hebt. Zodat je kan laten zien wat je hebt gedaan en wat dat heeft bijgedragen aan de organisatie. Dat hoeft niet alleen als je beoordeling tegen valt: in sommige organisaties staan leidinggevenden ver van het 'echte' werk af of geven ze leiding aan een grote groep medewerkers. Daarom is het lastig inschatten hoe iedere individu bijdraagt aan het resultaat. Daar kan jij een handje mee helpen! Door dat zelf inzichtelijk te maken.





Dat kan met concrete doelen, maar dat kan ook met competenties. Die zijn niet SMART geformuleerd, maar hier hoort een bepaald soort gedrag bij. Inventariseer voor jezelf momenten waarop jij het gedrag wel of niet hebt laten zien. Is klantgerichtheid bijvoorbeeld een competentie die in jouw functie belangrijk is? Verzamel voorbeelden van gedrag dat je laat zien dat hierop aansluit. Wees ook eerlijk over de momenten waarop dat niet lukt en kom met suggesties hoe je dat kan verbeteren. Maar pas op: trap niet in de valkuil die ik veel vrouwen zie nemen: je hoeft niet elk detail te delen en niemand is perfect. Presteer jij 99% van de tijd prima klantgericht? Dan hoef je je baas echt niet te vertellen over die ene dinsdagochtend dat je de trein had gemist en koffie over je kleding had gemorst vlak voordat die lastige klant belde. En je die misschien ietsiepietsie kortaf te woord stond......


3. Onderhandelen mag - altijd!


Of je nu een goede of een slechte beoordeling hebt: je kan altijd onderhandelen. Soms hangt er een vaste salarisaanpassing aan je beoordelingsscore. Maar in veel organisaties is dat helemaal niet zo vanzelfsprekend. Heb je uitstekend gepresteerd, je enorm ingezet en al je doelen behaald? Vraag gewoon om meer salaris! Als een organisatie blij met je is, willen ze je ook betalen wat je waard bent. Wees realistisch en kijk naar de situatie waar je organisatie in zit: wat is een passende verhoging? Weet je dat een verhoging er echt niet in zit? Bespreek dan of jouw leidinggevende je op een andere manier tegemoet kan treden. Soms is een eenmalige bonus wel een optie. Of een aanpassing in je secundaire arbeidsvoorwaarden, meer flexibele werktijden of een opleiding die je graag wil volgen.


Maar onderhandelen doe je niet alleen als je een uitstekende beoordeling hebt. Dat kan ook als je 'gewoon' voldoende scoort en zelfs als je een slechte beoordeling hebt. In dat geval zit een salarisverhoging of bonus er misschien niet in. Maar je kan wel vragen om zaken die je helpen het volgend jaar (nog) beter te doen. Kijk welke doelen je hebt: zijn die realistisch en ervaar je voldoende steun vanuit je organisatie? Zo niet, onderhandel dan over die doelen en wat de organisatie je hiervoor biedt. Denk bijvoorbeeld aan een opleiding, coaching of meer ondersteuning van een collega of je leidinggevende zelf. Je kan zelfs al proberen af te spreken welke salarisverhoging je krijgt als je aankomend jaar wel uitstekend presteert!


Veel leidinggevenden vinden medewerkers die onderhandelen irritant. En in het bijzonder vrouwen die onderhandelen; het past niet in het klassieke beeld van hoe een vrouw zich hoort te gedragen. Schrik dus niet als de eerste reactie anders is dan je dacht. Ik heb leidinggevenden meegemaakt die deden alsof ze zelf geen toezeggingen konden doen tot bazen die gewoon de kamer uitliepen (echt waar, geen grap!). Laat je niet afschrikken, probeer er achter te komen hoe je wel je doel kan bereiken. Bijvoorbeeld door op een ander moment nog een keer het gesprek aan te gaan, of na te gaan wie waar over gaat in jouw organisatie. Jezelf trainen in onderhandelen is altijd een goed idee. Er zijn zelfs speciale opleidingen voor vrouwen in de markt, zoals deze van Merel van der Wouden.


Geen bibberende knieën meer


Ik geloof niet dat een beoordelingsgesprek waarin een medewerker met bibberende knieën tegenover de baas zit bijdraagt aan het succes van een organisatie. En zeker niet aan het welbevinden van medewerkers. Want daar doen we het toch allemaal voor: succesvolle organisaties kunnen alleen bestaan als medewerkers zich goed voelen en serieus genomen worden. Dat lukt alleen door het gesprek aan te gaan. Maar dan wel een echt gesprek: een dialoog waarin 2 partijen zichzelf serieus nemen, verantwoordelijkheid nemen en afspraken durven te maken.






Natuurlijk is een beoordelingsgesprek niet altijd een feest. Soms moeten er dingen uitgepraat worden, problemen opgelost of slecht nieuws gebracht. Maar het is zonde daarmee te wachten tot dat ene moment in het jaar. Leidinggevende en medewerkers zijn er samen verantwoordelijk voor dat ze elkaar spreken en op de hoogte houden. Dan is het beoordelingsgesprek alleen maar de afsluiting en evaluatie van de samenwerking. Om vol enthousiasme de feestdagen en vervolgens het nieuwe jaar in te gaan!



10 keer bekeken0 reacties
 
 

©2020 door She Moves Mountains.